Ključne kompetencije


ICF je razvio i definisao listu jedanaest ključnih koučing kompetencija sa ciljem da omogući bolje razumevanje veština i pristupa koji se danas koriste u koučing profesiji. Kompetencije takođe pomažu usaglašavanju očekivanja od treninga koji su  namenjeni razvoju koučing veština i iskustva koja polaznici tih treninga zaista imaju.


Konačno, ICF-ova definisana lista kompetencija iskorišćena je kao osnova za ICF test koučing znanja (Coach Knowledge Assessment - CKA). ICF definiše koučing kao partnerstvo sa klijentima u podstičućem i kreativnom procesu koji ih inspiriše da ostvare maksimum ličnog i profesionanog potencijala. ICF-ove ključne kompetencije su grupisane u četiri oblasti zbog svoje međusobne logičke sličnosti u okviru jedne grupe.

Grupisanje i numerisanje kompetencija nije ponderisano pa pozicija na listi ne predstavlja bilo koju vrstu prioritizacije – sve navedene profesionalne kompetencije su ključne i nezaobilazne u radu kompetentnog kouča. 

A. Uspostavljanje osnova rada

1. Usaglašenost sa Etičkim smernicama i profesionalnim standardima
2. Uspostavljanje koučing sporazuma

B. Izgradnja odnosa sa klijentom

3. Uspostavljanje poverenja i bliskosti sa klijentom
4. Koučing prisutnost

C. Efektivna komunikacija

5. Aktivno slušanje
6. Postavljanje moćnih pitanja
7. Direktna komunikacija

D. Olakšavanje učenja i postizanja rezultata

8. Osvešćivanje 
9. Definisanje akcionog plana
10. Planiranje i postavljanje ciljeva
11. Upravljanje napretkom i preuzimanjem odgovornosti


A. Uspostavljanje osnova rada

1. Usaglašenost sa Etičkim smernicama i profesionalnim standardima — Razumevanje koučing etike i standarda i sposobnost njihove adekvatne primene u svim koučing situacijama. 

  • Razume i predstavlja ICF-ov Etički kodeks (videti Kodeks, deo III)
  • Razume i pridržava se svih ICF-ovih Etičkih smernica.
  • Jasno iznosi razliku između koučinga, konsaltinga, psihoterapije i drugih pomagačkih profesija.
  • Upućuje klijenta na drugi vid potrebne profesionalne pomoći, prepoznajući trenutak kada je to potrebno i pružajući neophodne resurse.

2. Uspostavljanje koučing sporazuma — Sposobnost da se razume šta je potrebno u konkretnoj koučing interakciji i da se postigne sporazum sa potencijalnim i novim klijentom u vezi sa koučing procesom i koučing odnosom.

  • Razume i efektivno diskutuje sa klijentom o smernicama i specifičnim parametrima koučing odnosa (npr. logistika, honorar, raspored, uključivanje drugih ako je potrebno i sl).
  • Postiže dogovor u vezi sa tim šta je primereno u odnosu, a šta ne; šta je obuhvaćeno ponudom, a šta ne; i u pogledu odgovornosti klijenta i odgovornosti kouča.
  • Utvrđuje da li postoji odgovarajuća usaglašenost između sopstvenog načina rada u koučingu i potreba potencijalnog klijenta.

B. Izgradnja odnosa sa klijentom

3. Uspostavljanje poverenja i bliskosti sa klijentom — Sposobnost da kreira sigurno, podržavajuće okruženje koje doprinosi međusobnom poštovanju i poverenju.

  • Pokazuje istinsku zainteresovanost za klijentovu dobrobit i budućnost.
  • Kontinuirano demonstrira lični integritet, iskrenost i poštovanje.
  • Uspostavlja jasne dogovore i drži obećanja.
  • Demonstrira poštovanje klijentovih shvatanja, stila učenja i ličnosti klijenta.
  • Obezbeđuje stalnu podršku i ohrabruje klijenta na nova ponašanja i akcije, uključujući i ona koja podrazumevaju preuzimanje rizika i suočavanje sa strahom od neuspeha.
  • Traži dozvolu da koučing proces usmerava ka razvojno osetljivim temama.

4. Koučing prisutnost — Sposobnost da bude potpuno svestan i da kreira spontani odnos sa klijentom, primenjujući otvoren, fleksibilan i siguran stil rada.

  • Prisutan je i fleksibilan tokom koučing procesa, “pleše u trenutku”.
  • Veruje sopstvenoj intuiciji i unutrašnjem osećaju, a traži spoljašnju proveru.
  • Otvoren je da ne zna i rizikuje.
  • Vidi mnogo načina da radi sa klijentom i u trenutku bira najefektivniju metodu.
  • Efektivno koristi humor da bi kreirao lakoću i energiju.
  • Sa sigurnošću menja perspektive, eksperimentiše sa novim mogućnostima za sopstveno delovanje.
  • Pokazuje sigurnost u radu sa jakim emocijama i može da upravlja sobom tako da ne bude uvučen ili preplavljen klijentovim emocijama.

C. Efektivna komunikacija

5. Aktivno slušanje — Sposobnost kouča da se potpuno fokusira na ono što klijent govori i ne govori, da razume značenje onog što je rečeno u kontekstu klijentovih želja i da podrži klijenta da se izrazi.

  • Sledi klijenta i klijentovu agendu, a ne sopstvenu agendu za klijenta.
  • Čuje klijentove brige, ciljeve, vrednosti i uverenja o tome šta jeste i šta nije moguće.
  • Pravi razliku između reči, boje glasa i govora tela.
  • Sumira, parafrazira, ponavlja i usaglašava se sa klijentovim rečima da bi obezbedio jasnoću i razumevanje.
  • Ohrabruje, prihvata, istražuje i pojačava klijentovo ispoljavanje emocija, percepcija, zabrinutosti, uverenja, predloga i sl. 
  • Podržava integraciju i izgradnju klijentovih ideja i predloga.
  • Razume  i sumira suštinu klijentovih poruka i pomaže mu da dođe do zaključaka radije nego da dopušta dugačke, opisne priče.
  • Dozvoljava klijentu da raščisti situaciju bez osude ili vezivanja, da bi se prešlo na sledeće korake.

6. Postavljanje moćnih pitanja — Sposobnost da postavlja pitanja koja otkrivaju potrebne informacije za postizanje maksimalnog pozitivnog efekata za klijenta i koučing odnos.

  • Postavlja pitanja koja proizilaze iz aktivnog slušanja i razumevanja klijentove perspektive.
  • Postavlja pitanja koja izazivaju otkrivanje, uvide, posvećenost ili akciju (npr. ona koja dovode do preispitivanja klijentovih pretpostavki).
  • Postavlja otvorena pitanja koja doprinose većoj jasnoći, otvaraju mogućnosti ili nova učenja.
  • Postavlja pitanja koja pomeraju klijenta u pravcu koji on/ona žele, a ne ona koja pozivaju klijenta da se pravda ili gleda u prošlost.

7. Direktna komunikacija — Sposobnost efektne komunikacije tokom koučing sesije i upotreba govora koji ima najpozitivniji uticaj na klijenta.

  • Jasan je, artikulisan i direktan u deljenju i davanju povratnih informacija.
  • Uspostavlja nove okvire govora kako bi pomogao klijentu da razume drugačija viđenja situacije u vezi onoga što klijent želi ili oko čega ima dilema.
  • Jasno saopštava ciljeve koučinga, agendu sastanka i svrhu tehnika i vežbi.
  • Koristi primeren jezik kojim poštuje klijenta (npr. nije seksistički, rasistički, tehnički ili žargon).
  • Koristi metafore ili analogije da pomogne pri ilustrovanju suštine ili oživljavanju verbalne slike.

D. Olakšavanje učenja i postizanja rezultata

8. Osvešćivanje — Sposobnost da integriše i tačno proceni informacije iz različitih izvora i da ih protumači tako da pomogne klijentu da dođe do uvida i da ostvari dogovorene rezultate.

  • Bez ličnog uplitanja u klijentove opise pomera razgovor dalje od klijentovih   izrečenih potreba i briga.
  • Uvodi preispitivanje koje dovodi do dubljeg razumevanja, podizanja svesnosti i jasnoće.
  • Osvetljava klijentove skrivene zabrinutosti; ukazuje na tipične i rigidne načine kako klijent vidi sebe i svet; ukazuje na razlike između činjenica i interpretacija; primećuje neusaglašenost misli, osećanja i akcija.
  • Pomaže klijentu da samostalno otkrije nove načine razmišljanja, uverenja, percepcije, emocije, raspoloženja i sl. koje će ojačati njegove sposobnosti da preduzme akcije i dostigne ciljeve koji su mu važni.
  • Proširuje perspektivu i inspiriše klijentovu posvećenost da menja tačke gledišta i da pronađe nove mogućnosti za preduzimanje akcije.
  • Pomaže klijentima da uvide različite, međusobno povezane faktore koji utiču na njih i njihova ponašanja (misli, emocije, telo i stečena iskustva).
  • Izražava sopstvene uvide tako da oni budu korisni i značajni za klijenta. 
  • Identifikuje ključne snage u  oblastima za učenje i rast, i na šta je sve potrebno obratiti pažnju tokom koučing procesa.
  • Kada uoči da postoji razlika između izrečenog i urađenog, traži od klijenta da uspostavi razliku između trivijalnih i važnih problema, kao i trenutnog i uobičajenog ponašanja.

9. Definisanje akcionog plana — Sposobnost da sa klijentom kreira prilike za neprestano učenje kako tokom koučing procesa tako i u poslu i životu uopšte, i da preduzme nove akcije koje će na najefektiniji način voditi do dogovorenih koučing rezultata.

  • Pomaže kreiranje i razmatranje opcija  i pomaže klijentu da definiše akcije koje će mu omogućiti da demonstrira, praktikuje i produbljuje nova učenja.
  • Pomaže klijentu da se fokusira i sistematično istraži konkretne situacije koje ga brinu kao i prilike koje su ključne za postizanje dogovorenih koučing ciljeva.
  • Angažuje klijenta da istraži alternativne ideje i rešenja, da oceni opcije i da na osnovu toga donese odluke.
  • Promoviše aktivno eksperimentisanje i samootkrivanje kako bi klijent odmah nakon sesije primenio ono o čemu se razgovaralo i šta je naučio tokom sesija, kako u privatnom tako i u poslovnom okruženju.
  • Slavi klijentov uspeh i sposobnost za dalji rast u budućnosti.
  • Podstiče preispitivanje klijentovih pretpostavki i ugla posmatranja kako bi  klijent izneo nove ideje i prilike za delovanje.
  • Zalaže se ili iznosi tačke gledišta koje su usaglašene sa klijentovim ciljem i, bez ličnog  uključivanja, poziva klijenta da ih razmotri.
  • Pomaže klijentu da isproba i testira nova rešenja tokom koučing sesije, obezbeđujući podršku.
  • Ohrabruje izlzak iz zone komfora istovremeno obezbeđujući odgovarajući tempo učenja.

10. Planiranje i postavljanje ciljeva — Sposobnost da sa klijentom razvije i održi efektivan koučing plan.

  • Konsoliduje prikupljene informacije i sa klijentom definiše koučing plan i razvojne ciljeve koji se odnose na brige i ključne oblasti učenja i razvoja.
  • Kreira plan sa rezultatima koji su dostižni, merljivi, konkretni i vremenski ograničeni.
  • Prilagođava plan u skladu sa koučing procesom i promenama situacije.
  • Pomaže klijentu da identifikuje i pristupi različitim resursima za učenje (npr. knjigama ili drugim stručnjacima).
  • Identifikuje i fokusira se na rane uspehe koji su značajni za klijenta.

11. Upravljanje progresom i preuzimanjem odgovornosti — Sposobnost da održi pažnju na onome što je važno za klijenta i da klijentu prepusti odgovornost za preduzimanje akcionih koraka.

  • Jasno zahteva od klijenta akcije koje će ga pomeriti u pravcu ostvarenja cilja.
  • Praktikuje praćenje procesa tako što pita klijenta o progresu i akcijama na koje se klijent obavezao na prethodnoj sesiji/sesijama.
  • Podržava klijenta da osvesti šta jeste ili nije uradio, naučio ili  uvideo u periodu između dve sesije,
  • Sa klijentom priprema, organizuje i pregleda informacije prikupljene tokom prethodnih sesija.
  • Između sesija podržava klijenta na putu promene, održavajući pažnju na koučing plan i ishode, dogovorene akcije i teme za buduće sesije.
  • Fokusira se na koučing plan, ali ostaje otvoren i za prilagođavanja ponašanja i akcija u skladu sa koučing procesom i promenom pravca u toku sesija.
  • Kreće se između šire slike i detalja razgovora o klijentovom “odredištu” tj. cilju.
  • Podstiče klijentovu samodisciplinu i preuzimanje odgovornosti za ono na šta se obavezao, za rezultate nameravanih akcija ili za konkretan plan u dogovorenim vremenskim okvirima.
  • Razvija klijentovu sposobnost da donosi odluke, da obrati pažnju na ključne probleme i da se razvija (da zatraži fidbek, odredi prioritete, postavi tempo učenja i da razmišlja i uči iz iskustava).
  • Pozitivno suočava klijenta sa činjenicom da nije preduzeo dogovorene akcione korake.

Tabela poređenja ključnih kompetencija

U tabeli poređenja ključnih kompetencija izloženi su različiti nivoi ključnih kompetencija koji su potrebni za svaki nivo lične akreditacije (ACC, PCC, MCC). Ova tabela je adaptirana po ugledu na dokument kojim se definiše minimalni nivo kompetencija za svaki nivo akreditacije (ACC, PCC, MCC)

Preuzmite PDF tabelu (ENG) ovde. 

PRIJAVITE SE ZA NEWSLETTER ICF Srbija

Pridružite se našoj zajednici koučeva danas!